Alle foto's in de slide bovenin zijn gemaakt door Willem van de Poll, Nationaal Archief / Fotocollectie Van de Poll
'Gaat uw gang...'
Hartelijk welkom op de website van de Vrienden van Eduard van Beinum. Deze website is de opvolger van de gelijknamige vereniging, gemaakt om de herinnering levend te houden aan de onvergetelijke dirigent van de vorige eeuw. Eduard van Beinum werd geboren op 3 september 1900 in Arnhem. Muziek speelde al vroeg een grote rol in zijn leven. Zijn vader speelde contrabas, zijn broer viool en zijn grootvader was dirigent. Het was dus niet vreemd dat ook Eduard voor muziek koos.
In 1925 begon hij zijn werk als dirigent bij de Zutphensche Orkest Vereeniging en het Toonkunstkoor. Dit was het begin van een lange en succesvolle carrière. Twee jaar later ging hij werken bij het orkest van Haarlem. Daar dirigeerde hij veel Franse muziek, maar hij had ook aandacht voor Nederlandse componisten.
Foto: Wim van Rossem, Nationaal Archief / Anefo
Niet veel later werd hij uitgenodigd door het Concertgebouworkest. Eerst was hij gastdirigent, daarna werd hij tweede dirigent naast Willem Mengelberg. Mengelberg was streng en dominant, terwijl Van Beinum juist rustig en vriendelijk werkte. De musici waardeerden dat en wilden hem graag behouden.
Na de Tweede Wereldoorlog werd Van Beinum de opvolger van Mengelberg, die werd geschorst vanwege zijn houding tijdens de bezetting. Als chef-dirigent hielp Van Beinum het orkest opnieuw op te bouwen. Onder zijn leiding werd het orkest vooral beroemd om Franse muziek, Bruckner en Mahler. Ook Nederlandse componisten kregen weer veel aandacht.
Zijn talent werd ook in het buitenland gezien. Tussen 1947 en 1950 was hij dirigent van het London Philharmonic Orchestra. In 1956 werd hij chef-dirigent in Los Angeles. Hij kreeg ook belangrijke onderscheidingen en werd lid van de Raad voor de Kunst.
Van Beinum had een groot muzikaal talent en werkte nauw samen met zijn musici. Helaas was zijn gezondheid broos. Hij had hartproblemen en overleed op 13 april 1959 aan een hartstilstand, tijdens een repetitie met het Concertgebouworkest. Hij stierf terwijl hij deed wat hij het liefst deed: muziek maken met het orkest.
Herinneringen aan Eduard van Beinum
Al sinds het midden van de jaren zestig luisterde ik naar klassieke muziek en vooral naar het, toen nog niet Koninklijke, Concertgebouworkest. Ik begon toen ook met het kopen van grammofoonplaten en met het verzamelen van opnamen van dit orkest. Een ware schat van prachtige opnamen kwam op mijn pad.
Maar wat mij toen altijd opviel was dat van de opnamen van Eduard van Beinum bijna niets te krijgen was, terwijl er uit het in 1968 verschenen boek van Otto Glastra van Loon, 'Onder de stenen lier', mij toen al duidelijk werd dat hij heel veel heeft opgenomen. In 1974 schafte ik een Revox bandrecorder aan, met het doel om allerlei voor mij interessante muziekstukken op te nemen. In April 1974 maakte ik daarmee een viertal opnamen uitgezonden door de Evangelische Omroep die met die uitzendingen het feit herdacht dat Eduard van Beinum 15 jaar geleden overleden was.
Een prachtig overzicht van zijn opnamen passeerde toen de revue, en ook kwamen diverse personen aan het woord die met hem hadden samen gewerkt. Ook Van Beinum zelf kwam aan het woord. Ik werd diep geraakt door wat ik hoorde, het begon al goed met het begin van het Te Deum van Alphons Diepenbrock, en de serie eindigde met een indrukwekkend In Memoriam uitgesproken door de pianist Willem Andriessen met op de achtergrond de Zevende van Anton Bruckner, een prachtopname van hem. Maar ook de mens Eduard van Beinum kwam in al zijn bescheidenheid goed in beeld.
Het werd het begin van een mooie verzameling van zijn opnamen. Gelukkig kreeg men toen ook meer waardering voor hem, wat resulteerde dat vele van zijn opnamen op LP en CD weer verkrijgbaar werden, er verschenen ook twee mooie biografieën over hem, en op TV werd een mooie film over hem uitgezonden, 'Ze hebben mooi gespeeld', en die tekst zegt precies waar het bij hem om ging. Geen glamour en uiterlijk vertoon, geen valse maar oprechte bescheidenheid en waardering voor de mensen van 'zijn' orkest. Daar gaat het toch in wezen om. Het is goed dat deze vereniging zijn persoon in al zijn facetten levend houdt.
Rob de Weerd, bewonderaar
Herinneringen aan Eduard van Beinum
Mijn kennismaking met Eduard van Beinum en het Concertgebouworkest zal rond 1954 zijn geweest. Een langspeelplaat van de zevende symfonie van Anton Bruckner opende voor mij een wereld van grote klankschoonheid. De muziek die ik toen beluisterde heeft op mij een onvergetelijke indruk gemaakt. En tot op de dag van vandaag is dat nog steeds zo. Onvergetelijk!
Naast het bezoeken van concerten luister ik nog steeds naar, nu inmiddels cd’s van orkesten onder leiding van Eduard van Beinum, Zijn broze gezondheid is voor hem een groot lijden geweest. Sindsdien behoort Bruckner, Brahms met Berlioz en verdere Franse componisten tot mijn lievelingsrepertoire. Pierre Monteux en Eduard van Beinum behoorden tot de top. En dat is zo gebleven. Ik heb met beiden een muzikale zielsverwantschap.
Eduard van Beinum was een man om van te houden. Hij heeft mij een besef van schoonheid bijgebracht waar ik nu nog aan moet denken...
Egbert van Popta, bewonderaar
Deel uw herinnering
De Vrienden van Eduard van Beinum zouden het geweldig vinden als u ons een bericht stuurt. Deel wat Eduard van Beinum voor u betekent of vertel mooie anekdotes of herinneringen aan een maestro die niet vergeten mag worden. We nemen dan zo snel mogelijk contact met u op.
The Art of Eduard van Beinum op Scribendum
Veel liefhebbers wachten al jaren op een complete uitgave van al het werk dat Van Beinum voor Decca en Philips heeft opgenomen. Die is er nu, maar het label Scribendum biedt een bijzonder alternatief.
Catalogusnummer: SKU SC823
Scribendum Recordings
Deze grote box bevat veertig cd’s met zowel live-opnamen als studio-opnamen. De presentatie is netjes, maar er zit geen boekje bij. De opnamedata staan op de achterkant van elke cd-hoes. Van sommige werken, vooral van Brahms en Bruckner, zijn meerdere uitvoeringen opgenomen.
De box maakt veel indruk, maar is niet volledig. De recent verschenen officiële box van Decca bevat wel alle commerciële opnamen, maar mist juist de live-opnamen die in de Scribendum-box zijn opgenomen. Het zijn juist de live-opnamen die ik koester, omdat 'live' vaak meer vrijheid kent dan studio, maar daar zullen de meningen over verschillen!
Marcel Kersten
Van Beinum dirigeert Bartók en Stravinsky
Een vrij recente uitgave op het label Australian Eloquence biedt een mooie selectie van bekende werken uit de twintigste eeuw.
Catalogusnummer: 4825563
Australian Eloquence (Decca)
Van Beinum was, net als Mengelberg, zeer vernieuwend in zijn keuze van muziek van tijdgenoten. Zijn uitvoering van Le sacre du printemps op deze dubbel-cd werd eind jaren veertig zelfs geprezen als een baanbrekende geluidsopname.
De grote hoogtepunten zijn Bartóks muziek voor slagwerk en celesta en de Vuurvogel-suite van Stravinsky. Dit zijn krachtige en intense uitvoeringen, waarin Van Beinum zich hoorbaar thuis voelt. In Bartóks concert voor orkest en Le sacre du printemps is hij iets minder op zijn best, wat vooral te maken heeft met de beperkte geluidskwaliteit. Zelfs het ooit zo geroemde geluid van Le sacre klinkt gedateerd naast de andere uitvoeringen op deze cd's.
Kodálys Háry János en Stravinsky’s Le chant du Rossignol zijn vastgelegd in veel beter geluid en worden overtuigend uitgevoerd. Háry János doet sterk denken aan de later opgenomen versie van Haitink. De remastering van deze uitgave is uitstekend: vergeleken met eerdere edities zijn duidelijke verbeteringen hoorbaar. Toch blijven de opnamen uit de jaren veertig technisch gezien wat problematisch.
Deze cd laat zonder twijfel horen dat Van Beinum een groot gevoel had voor de muziek van de vorige eeuw. De muziek voor slagwerk en celesta en de Vuurvogel zijn echte referentie-opnamen.
Marcel Kersten